De geschiedenis van de smoking
Weinig kledingstukken geven een man zo snel een stijlvolle uitstraling als een smoking. Trek een zwart jasje aan, voeg een wit smokinghemd en een zwarte vlinderdas toe en de avond mag beginnen. Toch werd de smoking niet ontworpen voor gala’s, premières of chique bruiloften. Zijn geschiedenis begint in de negentiende eeuw, in de rookkamers van de Britse elite. Sindsdien ontwikkelde hij zich van comfortabele avondjas tot een van de bekendste kostuums ter wereld.
De voorloper van de smoking
In de negentiende eeuw was het onder welgestelde heren gebruikelijk om zich na het diner terug te trekken in een aparte kamer. Daar werd nagepraat, gedronken en gerookt. Om hun formele kleding tegen rook en rondvliegende as te beschermen, trokken de heren een zogenoemde smoking jacket aan. Deze jas leek nog niet op de smoking zoals we die nu kennen. Smoking jackets werden vaak gemaakt van fluweel of zijde en konden opvallende kleuren, decoratieve sluitingen en een ceintuur hebben. Het was vooral comfortabele huiskleding met een luxe uitstraling. De naam heeft wel een blijvende indruk achtergelaten. In Nederland en verschillende andere Europese landen noemen we een volledig avondkostuum nog altijd een smoking. In Engeland spreekt men meestal van een dinner suit of dinner jacket. Amerikanen gebruiken vooral de naam tuxedo.
Een koninklijk alternatief voor het rokkostuum
Halverwege de negentiende eeuw was het rokkostuum de standaard voor formele diners. Dit kostuum had een jas met lange panden aan de achterzijde en werd gecombineerd met een wit overhemd en een witte vlinderdas. Stijlvol was het zeker, maar erg ontspannen zat het niet. Daar kwam in 1865 verandering in. De Britse prins van Wales, de latere koning Edward VII, vroeg zijn kleermaker Henry Poole om een korter avondjasje te maken voor informele diners op zijn landgoed Sandringham. Poole liet de lange panden van het traditionele rokkostuum achterwege en maakte een kort blauw jasje. Het kledingstuk was aanvankelijk niet bedoeld voor officiële gala’s. Het was juist een comfortabel en iets minder formeel alternatief voor het rokkostuum. Wat toen als ontspannen avondkleding gold, zouden we tegenwoordig waarschijnlijk nog behoorlijk chic vinden.
Hoe de smoking een tuxedo werd
Het korte avondjasje bleef niet lang beperkt tot de Britse aristocratie. In de jaren 1880 maakte het kledingstuk de oversteek naar de Verenigde Staten. Daar kreeg het ook zijn Amerikaanse naam: de tuxedo. Die naam wordt verbonden aan Tuxedo Park, een exclusieve woonplaats en sociëteit in de staat New York. Volgens een bekend verhaal verscheen een lid van de plaatselijke club in 1886 tijdens een bal in een zwart avondjasje zonder de gebruikelijke lange panden. De nieuwe verschijning viel op tussen alle traditionele rokkostuums en werd al snel geassocieerd met de plek waar hij werd gedragen. Zo werd het jasje volgens de geschiedenis van Tuxedo Park bekend als de tuxedo. Er bestaan verschillende versies van het verhaal over wie het jasje precies introduceerde. Over één ding bestaat weinig twijfel: Tuxedo Park gaf het kledingstuk een naam die in de Verenigde Staten nog altijd wordt gebruikt.
Van gewaagde keuze tot officiële avondkleding
In het begin werd het dragen van een smoking bij een formele gelegenheid nog als een gewaagde keuze gezien. Een heer hoorde tenslotte in een rokkostuum te verschijnen. Dat veranderde geleidelijk aan het begin van de twintigste eeuw. De kortere jas was comfortabeler, moderner en beter geschikt voor diners en feestelijke avonden. Langzaam ontstond het smokingensemble zoals we dat nu kennen. Het jasje werd meestal zwart of nachtblauw en kreeg zijden revers. De pantalon werd uitgevoerd in dezelfde stof, vaak met een smalle zijden bies langs de broekspijp. Daar kwamen een wit smokinghemd, een zwarte vlinderdas en nette zwarte schoenen bij. De smoking nam het rokkostuum niet volledig over. Voor de meest formele gelegenheden bleef white tie de standaard. De smoking kreeg zijn eigen plaats binnen de dresscode black tie: formeel en feestelijk, maar net iets minder plechtig.
Hollywood maakt de smoking wereldberoemd
De smoking kreeg in de twintigste eeuw hulp uit onverwachte hoek. Filmsterren als Fred Astaire en Cary Grant droegen hem op het witte doek en maakten van het avondkostuum een symbool van charme en zelfverzekerdheid. De smoking hoorde niet langer alleen thuis in besloten clubs en aristocratische eetkamers, maar ook in casino’s, balzalen en op premières.
Later gaf James Bond het kledingstuk een nieuwe dosis glamour. Of hij nu plaatsnam aan een roulettetafel of de wereld moest redden, zijn smoking bleef opvallend goed zitten. Het beeld van de geheim agent in black tie werd zo sterk dat de smoking nog altijd een beetje een Bond-gevoel oproept. Hollywood liet vooral zien dat formele kleding niet stijf hoeft te zijn. Een goed passende smoking straalt rust uit. Juist doordat de basis eenvoudig is, vallen de pasvorm en de manier waarop iemand hem draagt extra op.
De smoking van nu
Hoewel de basis nauwelijks is veranderd, is de smoking tegenwoordig veelzijdiger dan ooit. Zwart blijft de klassieke keuze en nachtblauw is een stijlvol alternatief. Daarnaast zien we jasjes van fluweel, bijzondere kleuren en moderne variaties op de traditionele revers. Ook de pasvorm is met zijn tijd meegegaan. Moderne smokings zijn doorgaans slanker en lichter dan de modellen van vroeger. Toch blijven enkele klassieke kenmerken belangrijk. Denk aan de zijden revers, de pantalon zonder riemlussen, het smokinghemd en natuurlijk de zelfgestrikte zwarte vlinderdas. Hoeveel ruimte er is voor een persoonlijke invulling, hangt af van de gelegenheid. Bij een officiële black-tieavond zijn de regels strenger dan bij een bruiloft of feest met een feestelijke dresscode. Wie twijfelt, kan beter iets te klassiek dan te uitbundig voor de dag komen. Een smoking heeft tenslotte niet veel extra’s nodig om indruk te maken.
Een klassieker die nooit uit de mode raakt
De smoking heeft in ruim anderhalve eeuw een bijzondere reis afgelegd. Wat begon als een comfortabel alternatief voor het rokkostuum groeide uit tot het bekendste avondkostuum voor heren. Mode veranderde, pasvormen werden moderner en filmsterren kwamen en gingen, maar de smoking behield zijn stijlvolle uitstraling.
Ben je uitgenodigd voor een gelegenheid met de dresscode black tie of wil je een smoking dragen op je bruiloft? Bij Jansen en Jansen helpen we je graag met het kiezen van een smoking die past bij de gelegenheid, jouw lichaamsbouw en je persoonlijke stijl. Zo hoef je geen filmster of Britse prins te zijn om er bijzonder stijlvol uit te zien.